Κάποτε που ήμουν μικρή και τα κινητά δεν είχαν καν εμφανισθεί θυμόμουν πραγματικά τα πάντα: γενέθλια, γιορτές, σταθερά τηλέφωνα και σοβαρές επετείους. Σήμερα που η τεχνολογική εξέλιξη έχει έρθει να πάρει τη θέση του παλιού μου filofax, δεν θυμάμαι πραγματικά τίποτα! Οριακά ένα σταθερό τηλέφωνο, άντε και δυο γενέθλια.

Αν λοιπόν κι εσύ δεν μπορεί να θυμηθείς ούτε το τηλέφωνο του αγαπημένου σου, τότε μάλλον σύμφωνα με τους ειδικούς πάσχεις από ψηφιακή αμνησία.

Τι είναι αυτή η ψηφιακή αμνησία; Δεν θυμάσαι;

Σύμφωνα με έρευνες που πραγματοποίησαν μελετητές του Εργαστηρίου Kaspersky στις ΗΠΑ, πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν καν το νούμερο του τηλεφώνου του συντρόφου ή των παιδιών τους και βασίζονται αποκλειστικά στις φορητές συσκευές που έχουν μαζί τους.

Το πρόβλημα αυτό, που ονομάζεται «ψηφιακή αμνησία», είναι αποτέλεσμα της προσαρμογής του εγκεφάλου μας σε μια εποχή όπου το τηλέφωνο και το διαδίκτυο είναι πάντα διαθέσιμα, αναφέρουν οι ερευνητές.

Πάνω από το 90% των Αμερικανών παραδέχεται την εξάρτησή του από το διαδίκτυο και τις κινητές συσκευές ως εργαλεία υπενθύμισης και «επέκτασης» του εγκεφάλου τους.

Ψηφιακή αμνησία: Φταίει το τηλέφωνό σου που ξεχνάς;
Depressed woman sitting in a bar and looking at her cell phone while waiting for a call from her boyfriend.

Σύμφωνα με την έρευνα του εργαστηρίου Kaspersky Lab, το πρόβλημα της «ψηφιακής αμνησίας» ορίζεται ως εξής: η εμπειρία του να ξεχνά κανείς πληροφορίες, τις οποίες εμπιστεύεται για αποθήκευση σε μια ψηφιακή συσκευή, η οποία «θυμάται» γι’ αυτόν.

«Οι συνδεδεμένες συσκευές εμπλουτίζουν τις ζωές μας καθημερινά, όπως έχουν προκαλέσει και την επικράτηση της Ψηφιακής Αμνησίας» ανέφερε ο διευθυντής του εργαστηρίου Kaspersky Lab North America, Chris Doggett. «Ως καταναλωτές, είναι σημαντικό για όλους μας να κατανοήσουμε τις μακροχρόνιες επιπτώσεις αυτής της επίδρασης και γιατί ενισχύει την ανάγκη μας για προστασία των πολύτιμων πληροφοριών και αναμνήσεών μας».

Στην έρευνα συμμετείχαν άτομα ηλικίας 16 ετών και άνω στις ΗΠΑ. Οι επιστήμονες βρήκαν ότι οι επιδράσεις της ψηφιακής αμνησίας εντοπίζονται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, τόσο στους άντρες όσο και στις γυναίκες.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα της τεχνολογίας, με τα smartphones και το Διαδίκτυο να είναι διαρκώς διαθέσιμα να υποκλιθούν στις απαιτήσεις και στις αναζητήσεις των χρηστών, έχουν οδηγήσει σε μια γενιά ατόμων που αδυνατούν να συγκρατούν πληροφορίες, όπως π.χ. αριθμούς.

Ακολούθησε έρευνα σε Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία και Ολλανδία, που έδειξε ότι το ⅓ των συμμετεχόντων θεωρούσε τις ψηφιακές συσκευές επέκταση του εγκεφάλου τους. Οι μισοί χρησιμοποιούσαν κάποια εφαρμογή για σημειώσεις, το ⅓ έστελνε email ή μηνύματα στον εαυτό του, ή χρησιμοποιούσε ηλεκτρονικό ημερολόγιο, και μόνο το ⅕ βασιζόταν στη μνήμη του.

Αντίστοιχα ήταν και τα συμπεράσματα έρευνας από μια άλλη εταιρεία λογισμικού, την Panda. Σε δείγμα 3.000 Αμερικανών, το 82% των γονέων δεν ήταν σε θέση να θυμηθούν τον αριθμό τηλεφώνου των παιδιών τους σε περίπτωση ανάγκης. Σχεδόν τα ⅔ δεν μπορούσαν να καλέσουν τους γονείς τους από μνήμης. Και το 59% των ζευγαριών είχαν ένα λόγο να τσακωθούν, αφού ο ένας σύντροφος δεν θυμόταν το τηλέφωνο του άλλου.

Τι προκαλεί η ψηφιακή αμνησία

Χάνουμε τον δρόμο μας

«Προχωρήστε ευθεία», «Στα 600 μέτρα στρίψτε δεξιά». Δεν ξέρω για εσάς, αλλά εγώ δεν πάω πουθενά χωρίς GPS. Η πρώτη κίνηση που κάνω μόλις μπω στο αυτοκίνητο, πριν καν φορέσω τη ζώνη ασφαλείας και ξεκινήσω, είναι να περάσω στον πλοηγό τον προορισμό μου. Το καλό με το GPS είναι ότι σπάνια χάνεσαι. Το κακό είναι πώς, αν χαθείς, δύσκολα προσανατολίζεσαι.

Ψηφιακή αμνησία: Φταίει το τηλέφωνό σου που ξεχνάς;

Γιατί; Γιατί η διαρκής χρήση συσκευών πλοήγησης ή ανάλογων εφαρμογών φαίνεται να «αδρανοποιεί» τον ιππόκαμπο (το τμήμα του εγκεφάλου που εμπλέκεται στη μνήμη και την πλοήγηση) και τον προμετωπιαίο φλοιό (εμπλέκεται στον σχεδιασμό και τη λήψη αποφάσεων), απαντούν ερευνητές από το University College London.

Η τακτική χρήση GPS επιδρά αρνητικά στη χωρική μας μνήμη, διαπιστώνει και έκθεση του 2020 στο Nature. Όσο μεγαλύτερη είναι η χρήση του, τόσο αυξάνεται η αρνητική επίδραση. Αντίθετα, η χρήση συμβατικών βοηθημάτων πλοήγησης, όπως οι χάρτες, που απαιτούν έναν βαθμό εμπλοκής, είναι σημαντικός παράγοντας χωρικής μάθησης.

Δεν κατανοούμε έννοιες

Στο επαγγελματικό περιβάλλον, η συνεργασία ψηφιακών εφαρμογών και ανθρώπινου μυαλού φαίνεται να αποδίδει καλύτερα. Εστιάζοντας σε επαγγελματίες, οι ερευνητές της Kaspersky Lab βρήκαν μεταξύ άλλων ότι το 46% θεωρούσε πως η δημιουργικότητά του θα επηρεαζόταν αρνητικά, αν χρειαζόταν να θυμάται πολλές λεπτομέρειες. Το 63% δήλωσε ότι μερικές από τις καλύτερες ιδέες του προήλθαν έπειτα από την ανακάλυψη πληροφοριών που είχε αποθηκεύσει σε μια συσκευή και τις είχε ξεχάσει.

Από την άλλη, η αποθήκευση πληροφοριών είχε ως αποτέλεσμα να παραμελούν στοιχεία απαραίτητα για την κατανόησή τους, όπως οι μη λεκτικές συμπεριφορές. Για παράδειγμα, η πληκτρολόγηση σημειώσεων κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης δεν τους επέτρεπε να αφομοιώσουν όσα λέγονταν.

Ακολουθήστε το TheNotebook στο Google News και μάθετε πρώτοι όλα τα νέα!